Szyk zaimków w zdaniach rozkazujących - język hiszpański

Pamiętacie tryb rozkazujący?

playToma esto. Weź to.
playDime algo. Powiedz mi coś.
playBebe esta leche. Pij to mleko.

Dziś poznamy zasady rządzące wstawianiem różnych zaimków w zdania z trybem rozkazującym. Zaimki są ważną częścią mowy, a w zdaniach rozkazujących korzysta się z nich bardzo często, dlatego musimy się nauczyć ich użycia. Wówczas będziemy mogli tworzyć takie rozkazy:

playTómalo. Weź to.
playDímelo. Powiedz mi to.
playBébela. Pij je.

Zwróćmy uwagę na pojawienie się akcentu. Zaimek wydłuża nam słowo, a ponieważ chcemy, by akcentowana była ta sama sylaba, zanaczamy to graficznie.

Wyjaśnijmy teraz, o jakich zaimkach będziemy tutaj mówić.

Zaimki zwrotne to te, które opisują czynność wykonywaną na samym sobie. Najczęściej tłumaczymy je jako "się", choć może to być mylące, bo w języku hiszpańskim mają one różne formy dla każdej osoby. Poza tym, nie zawsze czasowniki zwrotne w hiszpańskim są takimi w języku polskim. Oto ich formy:

Singular Plural
1. osoba playme się playnos się
2. osoba playte playos
3. osoba playse playse

Jeśli chcemy użyć w trybie rozkazującym zaimka zwrotnego, łączymy go z czasownikiem, o tak:

play¡Lávate! Umyj się!
play¡Dúchate! Weź prysznic!
play¡Báñese! Niech się pan/pani wykąpie!
play¡Larguémonos de aquí! Uciekamy stąd!
play¡Levantaos! Wstawajcie!
play¡Aféitense! Niech się panowie ogolą!

Nie jest to takie skomplikowne, prawda? Musimy pamiętać o akcencie, który czasem trzeba graficznie zaznaczyć. Oprócz tego zachodzą dwie zmiany - wypadają literki s z 1os. l.m. oraz d z 2os. l.m.:

play¡Callad a este niño! play¡Callaos!
Uciszcie to dziecko! Uciszcie się!
play¡Lavad a este niño! play¡Lavaos!
Umyjcie to dziecko! Umyjcie się!
play¡Bañemos a este niño! play¡Bañemonos!
Wykąpmy to dziecko! Wykąpmy się!
play¡Vayamos al bar! play¡Vayámonos!/ ¡Vámonos!
Chodźmy do baru! Chodźmy sobie!

Dobrze, przejdźmy teraz do zaimków dopełnienia bliższego (objeto directo), czyli tych, które opisują rzeczownik wynikający z sensu czasownika. Odpowiadają one najczęściej na pytanie kogo? co? i wyglądają tak:

Singular Plural
1. osoba playme mnie playnos nas
2. osoba playte ciebie playos was
3. osoba playlo
playla
jego
playlos
playlas
je, ich
je, ich

Zobaczmy zdania:

play¡Come el pastel! play¡Cómelo!
Jedz ciasto! Jedz je!
play¡Lave a este niño! play¡Lávelo!
Niech pan/ pani umyje to dziecko! Niech pan/ pani je umyje!
¡Bebamos esta leche! ¡Bebámosla!
Wypijmy to mleko! Wypijmy je!
play¡Compra los pantalones! play¡Cómpralos!
Kup spodnie! Kup je!
play!Besa! play¡Bésame!
Pocałuj! Pocałuj mnie!
play!Compren las flores! play¡Cómprenlas!
Niech panowie/ panie kupią kwiaty! Niech panowie/ panie je kupią!

A teraz spójrzmy na zaimki dopełnienia dalszego (objeto indirecto), które często odpowiadają na pytanie komu? czemu? Przypomnijmy sobie te zaimki:

Singular Plural
1. osoba playme mnie playnos nam
2. osoba playte tobie playos wam
3. osoba playle jemu
jej
playles im

Zobaczmy więc, jak te zaimki połączą się z czasownikami w trybie rozkazującym:

play¡Cuenta! play¡Cuéntame!
Opowiedz! Opowiedz mi!
play¡Di! play¡Dime!
Powiedz! Powiedz mi!
play¡Compre! play¡Cómprenos!
Niech pan/ pani kupi! Niech pan/ pani nam kupi!
play¡Ayuden! play¡Ayúdenle!
Niech panowie/ panie pomogą! Niech panowie/panie jej/ jemu pomogą!
play!Da! play¡Dales!
Daj! Daj im!
play!Prestad! play¡Prestadme!
Pożyczcie! Pożyczcie mi!

Jak widzicie, łączenie form Imperativo z zaimkami dopełnienia bliższego i dalszego jest bardzo podobne do łączenia ich z zaimkami zwrotnymi. Również "doczepiamy" je na końcu czasownika i akcentujemy graficznie odpowiednią sylabę. Różnica jest taka, że przy tych zaimkach nie wypadają nam żadne spółgłoski z form nosotros i vosotros.

Dobrze, wszystko pięknie, ale co się stanie, gdy połączymy zaimki dopełnienia bliższego i dalszego? Otóż będą one przyklejone do czasownika i do siebie jednocześnie. Na pierwszym miejscu będą zawsze zaimki, które opisują odbiorcę czynności, czyli zaimki dopełnienia dalszego (pamiętajmy - komu? czemu?), za nimi znajdować się będą zaimki dopełnienia bliższego (kogo? co?):

play¡Cuéntame algo sobre tu gato! play¡Cuéntamelo!
Opowiedz mi coś o twoim kocie! Opowiedz mi to!
play¡Dime un chiste! play¡Dímelo!
Opowiedz mi dowcip! Opowiedz mi go!
play¡Pónte los pantalones! play¡Póntelos!
Zakładaj spodnie! Zakładaj je!
play¡Dígame la verdad! play¡Dígamela!
Niech pan/pani powie mi prawdę! Niech pan/pani mi ją powie!
play!Dame los caramelos! play¡Dámelos!
Daj mi cukierki! Daj mi je!
play¡Prestadme las bicicletas! play¡Prestádmelas!
Pożyczcie mi rowery! Pożyczcie mi je!

W naszych przykładach w pierwszej kolumnie pojawiają się właśnie zaimki dopełnienia dalszego i dopełnienia bliższego.

Dobrze, to prawie koniec, musimy jeszcze poznać jedną zasadę łączenia zaimków. Otóż jeśli połączymy zaimki le i les z zaimkami lo, la, los i las, te pierwsze, żeby nie było za dużo l, zmienią się w se:

playle + lo = selo
playle + la = sela
playle + los = selos
playle + las = selas
playles + lo = selo
playles + la = sela
playles + los = selos
playles + las = selas

Zobaczmy to w praktyce:

play¡Cuéntale algo sobre tu gato! play¡Cuéntaselo!
Opowiedz mu/ jej coś o twoim kocie! Opowiedz mu/ jej to!
play¡Dile un chiste! play¡Díselo!
Opowiedz mu/ jej dowcip! Opowiedz go mu/ jej!
play¡Cómprale los pantalones! play¡Cómpraselos!
Kup mu/ jej spodnie! Kup je mu/ jej!
play¡Dígales la verdad! play¡Dígasela!
Niech pan/ pani powie im prawdę! Niech pan/ pani jemu/ jej ją powie!
play!Dales los caramelos! play¡Dáselos!
Daj im cukierki! Daj im je!
play¡Prestadles las bicicletas! play¡Prestádselas!
Pożyczcie im rowery! Pożyczcie im je!

Ćwiczenia online:

Wskazówka Zaloguj się, aby zapisywać historię i wyniki Twojej nauki.

pozostałe zakładki:
Tryb rozkazujący i Subjuntivo, zagadnienia:
Komentarze (1)

Końcowa część dotycząca ŁĄCZENIA ZAIMKÓW ODSOBOWYCH powinna byc także lub raczej przede wszystkim w dziale zaimków czyli np. tutaj:
http://www.hiszpanski.ang.pl/gramatyka/zaimki/dopelnienia_blizszego_i_dalszego
Te zasady łączenia i zamiana na "se" w 3 os. lp. i l.m. typu le + lo = se lo ("selo" po czasowniku) dotyczą całej gramatyki a nie tylko trybu rozkazujacego.

Zostaw komentarz:
Zaloguj się aby dodać komentarz. Nie masz konta? Zarejestruj się.